Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi (TRƏS)
Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi (TRƏS) Azərbaycan Respublikasında səhiyyə sahəsində rəqəmsal transformasiyanın əsas platformasıdır. Sistem vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarının vahid, təhlükəsiz və interoperabel elektron mühitdə toplanmasını, idarə olunmasını və istifadəsini təmin edir.
TRƏS Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 dekabr 2016-cı il tarixli, 1138 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş *“Telekommunikasiya və informasiya texnologiyalarının inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi”*nin tələblərinə uyğun olaraq formalaşdırılmışdır.
Layihənin məqsədi
TRƏS-in əsas məqsədi:
• fasiləsiz elektron səhiyyə infrastrukturunun yaradılması,
• tibbi məlumatların vahid standartlar əsasında toplanması və mübadiləsi,
• səhiyyə xidmətlərinin keyfiyyətinin və şəffaflığının artırılması,
• qərar qəbuletmə proseslərinin məlumatlara əsaslanaraq dəstəklənməsidir.
TRƏS nədir?
TRƏS ölkə vətəndaşlarının sağlamlıq vəziyyətinə dair məlumatların mərkəzləşdirilmiş elektron reyestrlər vasitəsilə idarə olunduğu rəqəmsal platformadır.
Sistem aşağıdakı tibbi məlumatların vahid strukturda saxlanılmasını və real vaxt rejimində yenilənməsini təmin edir:
• tibbi göstəricilər və diaqnozlar
• xəstəlik tarixçəsi
• müayinələr və prosedurlar
• reseptlər və xəstəlik vərəqələri
• peyvəndlər
• laborator və radioloji nəticələr
Əsas sistem komponentləri
TRƏS aşağıdakı əsas rəqəmsal sistemləri əhatə edir:
• Rəqəmsal Sağlamlıq Qeydiyyatı (EHR) sistemi
• Şəxsi Sağlamlıq Qeydiyyatı (PHR) – masaüstü və mobil tətbiqlər
• Qərar qəbuletmə və qabaqcıl analitika sistemi
• Mərkəzləşdirilmiş Tele-radiologiya sistemi
• Onlayn randevu qeydiyyatı sistemi
• Teletibb sistemi
• Xəstəliklərin diaqnozlaşdırılması sistemi
• Vətəndaşlar üçün Səhiyyə Məlumat Portalı
Standartlar və interoperabellik
TRƏS beynəlxalq səhiyyə məlumat standartlarına əsaslanır:
• FHIR (Fast Healthcare Interoperability Resources)
• 60 Milli FHIR Profili (MPHIR)
• 31 klinik paket
• ICD-10, LOINC və ATC standartlarını əhatə edən
o 158 milli kodlaşdırma sistemi
o 134 dəyər dəsti
Bu yanaşma səhiyyə müəssisələri arasında təhlükəsiz və standartlaşdırılmış məlumat mübadiləsini təmin edir.
TRƏS-in imkanları
TRƏS:
• vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarını doğumdan etibarən həyat boyu saxlayır;
• tibbi məlumatların strukturlaşdırılmış şəkildə toplanmasını və təhlilini təmin edir;
• səhiyyə statistikası və ictimai səhiyyə monitorinqini dəstəkləyir;
• pandemiya və böhran vəziyyətlərində mərkəzləşdirilmiş idarəetməni mümkün edir;
• tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin monitorinqini həyata keçirir;
• Böyük Məlumatlar, IoMT, süni intellekt və maşın öyrənməsi texnologiyalarının tətbiqi üçün texnoloji əsas yaradır;
• digər dövlət informasiya sistemləri ilə inteqrasiyanı təmin edir.
Vətəndaşlar üçün üstünlüklər
• Şəxsi tibbi məlumatlara vahid veb portal və mobil tətbiq vasitəsilə çıxış
• Müalicə tarixçəsinin şəffaf və operativ izlənilməsi
• Tibbi xidmətlərə daha sürətli və rahat əlçatanlıq
• Həkimlərlə effektiv rəqəmsal qarşılıqlı əlaqə
Həkimlər və səhiyyə müəssisələri üçün üstünlüklər
• Tam və etibarlı tibbi məlumatlara real vaxt rejimində çıxış
• Qərar qəbuletmə prosesində analitik dəstək
• Müalicənin davamlılığının və keyfiyyətinin artırılması
• Səhiyyə proseslərinin rəqəmsal idarə olunması
Strateji əhəmiyyət
TRƏS:
• Qafqaz və Orta Asiya regionunda FHIR standartlarına əsaslanan interoperabel səhiyyə ekosisteminə malik ilk ölkələrdən biri kimi Azərbaycanı mövqeləndirir;
• ölkəni milli FHIR profillərinə sahib ən qabaqcıl 20 ölkə sırasına yaxınlaşdırır;
• ÜST, Dünya Bankı, Avropa İttifaqı və Avropa Səhiyyə Məlumat Məkanı ilə strateji tərəfdaşlıq üçün etibarlı platforma yaradır.
Gələcəyə baxış
TRƏS vətəndaş mərkəzli, məlumatlara əsaslanan və davamlı səhiyyə sisteminin formalaşdırılmasına xidmət edir. Sistem səhiyyə siyasətinin elmi əsaslarla inkişafını, tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsini və ölkə miqyasında sağlamlıq göstəricilərinin proqnozlaşdırılmasını mümkün edir.